Kołatanie serca: Niedobory witamin? B12, D, magnez poznaj przyczyny

Kołatanie serca, czyli subiektywne odczucie nieregularnego, przyspieszonego lub mocnego bicia serca, może być dla wielu osób źródłem niepokoju. Chociaż często bywa niegroźne i wynika z przejściowych czynników, takich jak stres czy zmęczenie, niekiedy wskazuje na poważniejsze problemy zdrowotne, w tym niedobory kluczowych witamin i minerałów. W tym artykule omówię, jak dieta i niedobory składników odżywczych mogą wpływać na rytm serca oraz kiedy należy szukać pomocy medycznej, dzieląc się moją wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie.

Kołatanie serca: co to jest i kiedy bije zbyt szybko?

Palpitacje serca to nic innego jak subiektywne odczucie, że nasze serce bije w sposób nieregularny, zbyt szybko, zbyt wolno lub po prostu zbyt mocno. Możemy je opisywać jako "przeskakiwanie", "trzepotanie", "dudnienie" czy "galopowanie". Wiele osób doświadcza ich sporadycznie i w większości przypadków są one niegroźne, wynikając ze stresu, nadmiernego wysiłku czy spożycia używek. Jednak jako ekspertka zawsze podkreślam, że ignorowanie częstych lub niepokojących kołatań serca może być błędem, ponieważ mogą one sygnalizować poważniejsze problemy zdrowotne, w tym te związane z niedoborami składników odżywczych.

Istnieją jednak sygnały, które powinny wzbudzić nasz niepokój i skłonić do pilnej wizyty u lekarza. Jeśli kołataniu serca towarzyszą inne objawy, nie powinniśmy zwlekać:

• Silny ból w klatce piersiowej, który może promieniować do ramienia, szyi lub szczęki.
• Duszność, trudności z oddychaniem lub uczucie ucisku w klatce piersiowej.
• Zawroty głowy, uczucie osłabienia lub omdlenia.
• Nagłe, bardzo szybkie bicie serca, które nie ustępuje.
• Pocenie się, nudności lub wymioty bez wyraźnej przyczyny.
• Obrzęki nóg lub kostek.

Niedobory witamin: główni podejrzani za kołatanie serca

W mojej praktyce często spotykam się z pacjentami, którzy doświadczają kołatania serca, a po dokładnej diagnostyce okazuje się, że przyczyną są niedobory witamin. Jedną z kluczowych witamin w tym kontekście jest witamina B12. Odgrywa ona fundamentalną rolę w produkcji czerwonych krwinek i prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Jej niedobór prowadzi do anemii megaloblastycznej, stanu, w którym organizm produkuje mniej czerwonych krwinek, a te, które powstają, są nieprawidłowe i nieefektywne w transporcie tlenu. W efekcie serce musi pracować intensywniej, aby dostarczyć odpowiednią ilość tlenu do wszystkich komórek, co objawia się przyspieszonym biciem serca (tachykardią) i właśnie kołataniem. Inne typowe objawy niedoboru B12 to:

• Przewlekłe zmęczenie i osłabienie.
• Zawroty głowy i problemy z koncentracją.
• Bladość skóry.
• Problemy neurologiczne, takie jak drętwienie i mrowienie kończyn, zaburzenia równowagi czy problemy z pamięcią.

Na niedobór witaminy B12 szczególnie narażone są pewne grupy osób:

• Weganie i wegetarianie (B12 występuje głównie w produktach zwierzęcych).
• Osoby starsze (zmniejszone wchłanianie).
• Osoby z chorobami układu pokarmowego (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, po resekcji żołądka), które upośledzają wchłanianie B12.
• Osoby przyjmujące niektóre leki (np. metformina, inhibitory pompy protonowej).

Kolejną witaminą, której niski poziom może mieć związek z problemami kardiologicznymi, jest witamina D. Badania naukowe coraz częściej wskazują na związek między niedoborem witaminy D a zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, a nawet migotanie przedsionków. Receptory witaminy D znajdują się w komórkach układu krążenia, co sugeruje jej bezpośredni wpływ na ich funkcjonowanie. W Polsce niedobór witaminy D jest niestety powszechny, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, kiedy ekspozycja na słońce jest ograniczona. Może to być czynnik, który w połączeniu z innymi, przyczynia się do zaburzeń rytmu serca.

Nie możemy zapominać również o innych witaminach z grupy B, takich jak B1 (tiamina), B6 (pirydoksyna) czy kwas foliowy. Odgrywają one kluczową rolę w metabolizmie homocysteiny aminokwasu, którego wysoki poziom jest uznawany za niezależny czynnik ryzyka chorób serca, w tym choroby wieńcowej. Chociaż rzadziej bezpośrednio powodują palpitacje, ich odpowiedni poziom jest absolutnie kluczowy dla ogólnego zdrowia układu krążenia i prewencji wielu schorzeń. Właściwa podaż tych witamin wspiera prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych i serca, minimalizując ryzyko powikłań.

Minerały: równie ważne dla stabilnego rytmu serca

Oprócz witamin, niezwykle istotną rolę w utrzymaniu stabilnego rytmu serca odgrywają minerały. W mojej ocenie, magnez jest jednym z najważniejszych, a jego niedobór jest bardzo częstą przyczyną kołatania serca, arytmii, a także nieprzyjemnych skurczów mięśni. Magnez działa jak naturalny "stabilizator" dla komórek mięśnia sercowego, regulując ich pobudliwość nerwowo-mięśniową i pomagając w prawidłowym przewodzeniu impulsów elektrycznych. Kiedy brakuje magnezu, komórki serca stają się nadmiernie pobudliwe, co może prowadzić do nieregularnego bicia. Niestety, niedobory magnezu są powszechne, a przyczyniają się do nich:

• Przewlekły stres, który zwiększa zapotrzebowanie na magnez i przyspiesza jego wydalanie.
• Nadużywanie kawy i alkoholu.
• Dieta bogata w przetworzoną żywność, uboga w świeże warzywa i produkty pełnoziarniste.
• Intensywny wysiłek fizyczny.
• Niektóre leki (np. diuretyki, inhibitory pompy protonowej).

Nie mniej ważny jest potas, minerał niezbędny do prawidłowego przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu. Potas, wraz z sodem, reguluje równowagę płynów w komórkach i poza nimi, co jest kluczowe dla prawidłowego skurczu i rozkurczu mięśnia sercowego. Niedobór potasu, zwany hipokaliemią, może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, w tym do groźnych arytmii. Co ciekawe, poziom potasu często jest powiązany z poziomem magnezu niedobór jednego może wpływać na niedobór drugiego, dlatego tak ważne jest dbanie o zbilansowaną podaż obu tych minerałów.

Sygnały ostrzegawcze: jak rozpoznać niedobory?

Rozpoznanie niedoborów na podstawie samych objawów może być trudne, ponieważ wiele z nich jest niespecyficznych. Jednak jako ekspertka, mogę wskazać na pewne typowe sygnały, które powinny skłonić do dalszej diagnostyki:

Niedobór	Typowe objawy
Witamina B12	Zmęczenie, osłabienie, bladość, zawroty głowy, mrowienie/drętwienie kończyn, problemy z pamięcią, kołatanie serca
Witamina D	Osłabienie kości i mięśni, przewlekłe zmęczenie, obniżona odporność, depresja, kołatanie serca (pośrednio)
Magnez	Skurcze mięśni, drganie powiek, drętwienie, zmęczenie, problemy ze snem, niepokój, kołatanie serca, arytmie
Potas	Osłabienie mięśni, zmęczenie, zaparcia, skurcze, nieregularne bicie serca, kołatanie serca

Diagnoza i działanie: jak uzupełnić braki i zadbać o serce?

Jeśli doświadczasz nawracających lub niepokojących palpitacji serca, moja najważniejsza rada to: koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Samodiagnoza i samodzielne leczenie mogą być niebezpieczne. Lekarz przeprowadzi dokładny wywiad, badanie fizykalne i zleci odpowiednie badania, aby ustalić przyczynę kołatania serca i wykluczyć poważne schorzenia kardiologiczne.

Podstawowe badania, które lekarz może zlecić w celu zdiagnozowania przyczyn kołatania serca, obejmują:

1. Morfologia krwi: W celu oceny ewentualnej anemii, która może być przyczyną kołatania serca.
2. Poziom elektrolitów: Badanie stężenia magnezu i potasu we krwi.
3. Poziom witaminy B12 i D: Ocena ewentualnych niedoborów tych kluczowych witamin.
4. TSH (hormon tyreotropowy): W celu wykluczenia nadczynności tarczycy, która często objawia się kołataniem serca.
5. EKG (elektrokardiogram): Podstawowe badanie oceniające aktywność elektryczną serca.
6. Monitorowanie Holterem EKG: 24- lub 48-godzinne monitorowanie EKG, które pozwala zarejestrować nieregularności rytmu serca, które mogą nie wystąpić podczas krótkiego badania EKG.

Po zdiagnozowaniu niedoborów, kluczowe jest ich uzupełnienie. Zawsze zaczynamy od diety, która jest fundamentem zdrowia. Oto ogólne zalecenia dietetyczne, które mogą pomóc w naturalnym uzupełnianiu niedoborów i wspieraniu zdrowia serca:

• Witamina B12: Włącz do diety chude mięso, ryby (łosoś, tuńczyk), jaja, produkty mleczne. Weganie powinni rozważyć produkty wzbogacane w B12 lub suplementację.
• Witamina D: Spożywaj tłuste ryby morskie (makrela, śledź), żółtka jaj. Pamiętaj o ekspozycji na słońce w bezpieczny sposób.
• Magnez: Bogate źródła to zielone warzywa liściaste (szpinak, jarmuż), orzechy (migdały, nerkowce), nasiona (dynia, słonecznik), pełnoziarniste produkty zbożowe, gorzka czekolada, awokado.
• Potas: Znajdziesz go w bananach, ziemniakach (ze skórką), awokado, pomidorach, szpinaku, fasoli, soczewicy, cytrusach.

Suplementacja może być konieczna w przypadku znacznych niedoborów lub gdy dieta nie jest w stanie ich uzupełnić. Jednak zawsze podkreślam, że suplementację należy rozpocząć dopiero po konsultacji z lekarzem i wykonaniu odpowiednich badań. Tylko lekarz może ocenić, czy suplementacja jest potrzebna, jaka dawka będzie bezpieczna i skuteczna, oraz czy nie będzie wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi lekami. Bezpieczne i świadome podejście do suplementacji to podstawa, aby uniknąć przedawkowania i niepotrzebnych skutków ubocznych.

Przeczytaj również: Co-Valsacor: Nadciśnienie pod kontrolą? Dawki, skutki, refundacja

Inne przyczyny kołatania serca: co jeszcze może wpływać na jego rytm?

Chociaż niedobory witamin i minerałów są istotnymi przyczynami kołatania serca, ważne jest, aby pamiętać, że istnieje wiele innych czynników, które mogą wpływać na jego rytm. Jako ekspertka zawsze staram się przedstawić pełny obraz, dlatego warto wspomnieć o:

• Stres, lęk i ataki paniki: Silne emocje i reakcje stresowe mogą wywoływać tachykardię i kołatanie serca.
• Nadużywanie kofeiny i alkoholu: Obie substancje są znanymi stymulantami, które mogą prowadzić do nieregularnego bicia serca.
• Odwodnienie: Brak odpowiedniej ilości płynów może zaburzać równowagę elektrolitową i wpływać na pracę serca.
• Zmiany hormonalne: Nadczynność tarczycy, menopauza, a nawet cykl menstruacyjny mogą wpływać na rytm serca.
• Niektóre leki: Pewne preparaty, np. leki na astmę, na przeziębienie, czy antydepresanty, mogą mieć jako skutek uboczny kołatanie serca.
• Poważne choroby kardiologiczne: Niewydolność serca, wady zastawkowe, choroba wieńcowa czy arytmie (np. migotanie przedsionków) to poważne schorzenia, które wymagają specjalistycznego leczenia.
• Anemia: Niezależnie od przyczyny, niedokrwistość zmusza serce do intensywniejszej pracy.